काठमाडौं । विश्व फुटबलको सबैभन्दा ठूलो पुरस्कार फिफा विश्वकप ट्रफी केवल सुनको एउटा टुक्रा होइन। यो त्यस्तो प्रतीक हो, जसका लागि खेलाडीहरूले बाल्यकालदेखि सपना देख्छन्, राष्ट्रहरू वर्षौंसम्म संघर्ष गर्छन् र समर्थकहरू भावनामा डुब्छन्।तर, यही विश्वप्रसिद्ध ट्रफीको इतिहास भने जित र गौरवसँगै चोरी, रहस्य र कडा सुरक्षाका रोचक घटनाले भरिएको छ।फुटबल इतिहासमा विश्वकप ट्रफी दुई पटक चोरी भइसकेको छ। सन् १९६६ मा इंग्ल्यान्डमा विश्वकप सुरु हुनुभन्दा केही महिना अघि लण्डनमा प्रदर्शनका क्रममा राखिएको जुल्स रिमेट ट्रफी अचानक हरायो। संसारभर समाचार बनिरहेको त्यो ट्रफी अन्ततः कुनै प्रहरी वा गुप्तचरले होइन, ‘पिकल्स’ नामको एउटा सामान्य कुकुरले बगैँचामा भेट्टायो।त्यो घटनाले विश्व फुटबललाई चकित बनायो। पिकल्स रातारात सेलिब्रिटी बन्यो भने विश्वकप ट्रफीको सुरक्षामाथि गम्भीर प्रश्न उठ्यो।तर यो ट्रफीको दुर्भाग्य त्यतिमै रोकिएन।ब्राजिलले सन् १९७० मा तेस्रो पटक विश्वकप जितेर जुल्स रिमेट ट्रफी स्थायी रूपमा आफ्नो बनाएपछि त्यो ट्रफी सन् १९८३ मा फेरि चोरी भयो। यसपटक भने ट्रफी कहिल्यै फेला परेन।
अनुसन्धानकर्ताहरूको अनुमान छ, चोरहरूले ट्रफी पगालेर सुन बेचिदिए। लगातार दुईपटक चोरी भएपछि फिफाले विश्वकप ट्रफीको सुरक्षामा इतिहासकै सबैभन्दा कडा नियम लागू गर्यो।आज प्रयोग भइरहेको फिफा विश्वकप ट्रफी संसारकै सबैभन्दा सुरक्षित खेलकुद पुरस्कारमध्ये एक मानिन्छ। यसको सुरक्षा यति कडा छ कि विश्वभरका अर्बौं समर्थकले यसलाई हेर्न त सक्छन्, तर छुन सक्दैनन्।फिफाको नियमअनुसार विश्वकप विजेता खेलाडी, प्रशिक्षक तथा राष्ट्र वा सरकार प्रमुखले मात्र सक्कली ट्रफी समाउने अधिकार पाउँछन्। सामान्य दर्शक, पत्रकार वा फुटबल अधिकारीहरूले समेत यसलाई प्रत्यक्ष छुन पाउँदैनन्।अझ रोचक कुरा त के छ भने विश्वकप जित्ने राष्ट्रले पनि यो ट्रफी सधैंका लागि राख्न पाउँदैन। प्रतियोगिता सकिएपछि सक्कली ट्रफी पुनः फिफाको नियन्त्रणमा फर्काइन्छ र स्वीट्जरल्यान्डको ज्युरिचस्थित संग्रहालयमा राखिन्छ। विजेता टोलीलाई भने त्यसको प्रतिकृति मात्र प्रदान गरिन्छ।सन् १९७४ देखि प्रयोगमा आएको वर्तमान ट्रफी १८ क्यारेट सुनबाट बनेको छ। दुई खेलाडीले पृथ्वीलाई माथि उचालेको आकृतिमा डिजाइन गरिएको यो ट्रफी केवल ६.१४२ किलोग्राम तौलको छ। पूर्ण सुन प्रयोग गरिएको भए यसको तौल धेरै हुने भएकाले यसलाई भित्रबाट खोक्रो बनाइएको छ।
विश्वकप २०२६ सुरु हुन केही दिन मात्र बाँकी रहँदा ४८ राष्ट्रको एउटै लक्ष्य छ—फाइनलको रात यही ट्रफीलाई आकाशमा उचाल्ने।किनकि विश्व फुटबलमा उपाधि जित्नु ठूलो कुरा हो, तर विश्वकप ट्रफी हातमा समाउनु भने इतिहासमा अमर हुने क्षण हो।
